SŁUGA BOŻY ARCYBISKUP JAN CIEPLAK ODDANYM

I WIELKIM CZCICIELEM MATKI BOŻEJ CZĘSTOCHOWSKIEJ

Jednym z oficjalnych asystentów przy koronacji obrazu Matki Bożej Częstochowskiej w 1910 roku był biskup Jan Cieplak. Można to zobaczyć na załączonych fotografiach w Albumie.

W dniu 9 października 1909 roku nieznani sprawcy dokonali zuchwałej kradzieży a jednocześnie dokonali aktu świętokradztwa w kaplicy Matki Bożej Częstochowskiej na Jasnej Górze. Do dnia dzisiejszego nic nie wiadomo o podejrzanych w sprawie tego barbarzyństwa, którzy zerwali z ikony jasnogórskiej korony, a także wynieśli z kaplicy różnych drogocenności na kilka milionów ówczesnych rubli.  Przypuszczało się wówczas, że dokonano tego na polecenie jakieś sekretnej carskiej służby, która w ten sposób chciała poniżyć polskie katolickie społeczeństwo. 

Częstochowska administracja w maju 1913 roku otrzymała informację, że w Słobodskim powiecie w Wiackiej Guberni dwóch chłopów znalazło na skraju lasu, nad źródłem, skrzynkę z napisem: „Warszawa. Ostrożnie”. W skrzynce znajdowało się wiele przedmiotów odnoszących się do katolickiego kultu: ozdobne świece, obrazy Matki Boskiej Częstochowskiej, różne rzeczy z wyposażenia księdza, obraz na drzewie, który przedstawiał pożar wieży jasnogórskiego klasztoru. Poza tym w skrzyni znajdowało się 138 różnych obrazków, kartki pocztowe z Częstochowy i wiele innych drobnych religijnych przedmiotów. Niestety skrzynka była już wcześniej przez kogoś otwarta. Wielu sądziło wówczas, że ta sprawa miała związek ze świętokradztwem w jasnogórskim klasztorze.

Od razu po tym świętokradczym akcie rosyjski cesarz Mikołaj II w październiku 1909 roku zaoferował, że sam jest gotowy ufundować nowe korony dla ikony Matki Boskiej Częstochowskiej. Możemy sobie przedstawić, co by się działo, gdyby ten zamiar zaborców doszedł do skutku. Jak dodatkowo Polacy byli by jeszcze poniżeni przez swego zaborcę w narodowym sanktuarium? 

Dlatego też biskupi polscy z różnych zaborów nie mogli dopuścić do tego. Na ich czele stanął abp Józef Bilczewski ze Lwowa (zabór austriacki), główny organizator dzieła koronacji koronami papieskimi. Ze względu aby nie dopuścić do koronacji carskimi koronami obrazu zwrócił się arcybiskup do papieża Piusa X z prośbą o pomoc w tak delikatnej sprawie. Papież się zgodził i natychmiast zadecydował, że diademy dla wizerunku Jasnogórskiej Królowej Polski zostaną wykonane przez złotnika watykańskiego i będą papieskim darem. Wówczas też sprawa z koronami cesarza Mikołaja II dla jasnogórskiego obrazu stawała się już nieaktualną. 

W dniu 21 kwietnia 1910 r. Pius X przekazał polskiej delegacji liczącej prawie trzysta osób dwie złote korony dla Cudownego Obrazu w Częstochowie. W skład tej delegacji weszli abp Józef Bilczewski, ormiański arcybiskup Józef Teodorowicz ze Lwowa, bp Józef Pelczar z Przemyśla, a także prał. Adam Sapieha z Krakowa, przebywający wówczas w Rzymie. Wszyscy oni pochodzili z zaboru austriackiego. Obecni byli także księża z Poznania (zabór pruski). Z zaboru rosyjskiego obecni byli na papieskiej audiencji bp Antoni Julian Nowowiejski z Płocka, prałat Rembeliński z archidiecezji warszawskiej, generał Zakonu Paulinów o. Euzebiusz Rejman, a także przedstawiciel Częstochowy – poseł do III Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego z guberni piotrkowskiej – Władysław Żukowski. Obecna była także polska arystokracja: książęta Lubomirscy, Radziwiłłowie i Czartoryscy, grafowie Tyszkiewiczowie i Lubieńscy.

Papież powiedział do polskiej delegacji wzruszające słowa: «Kiedy tylko dowiedziałem się, że Polska płacze, postanowiłem ofiarować od siebie korony Matce Najświętszej na miejsce tych, które był przesłał mój poprzednik. Boleję tylko, że moje ubóstwo nie pozwoliło mi złożyć daru tak wspaniałego, jaki zaofiarować pragnęło moje serce. Gdyby to było w mej mocy, uczyniłbym cud, aby dar mój odpowiadał i gorącemu mojemu nabożeństwu ku Bogarodzicy i mojej miłości dla Narodu polskiego”.  Następnie Pius X wyraził pewność, że Polacy zawsze będą wierny katolicyzmowi i w końcu udzielił swojego apostolskiego błogosławieństwa całemu polskiemu narodowi.

Na koronatora wyznaczył Pius X biskupa kujawsko-kaliskiego Stanisława Zdzitowieckiego do którego diecezji należała Częstochowa. W dniu 22 maja 1910 r. nastąpiła uroczystość koronacji jasnogórskiego obrazu koronami podarowanymi przez papieża. Na początku cudowny Obraz wyniesiono z kaplicy na klasztorne wały i ustanowiono go uroczyście na jasnogórskim Szczycie. Koronacji Obrazu dokonał ordynariusz diecezji bp Stanisław Zdzitowiecki, który na skronie Jezusa i Maryi nałożył nowe papieskie korony. Na współtowarzyszy tej koronacji wybrał on jeszcze czterech innych biskupów asystentów z zaboru rosyjskiego: bp. Jana Cieplaka (sufragan arcybiskupa mohylewskiego), bp. Franciszeka Jaczewskiego (biskup diecezjalny lubelski), bp. Antoniego Nowowiejskiego (biskup diecezjalny płocki), a także bp. Kazimierza Ruszkiewicza (biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej).

W związku z tą koronacją na pamiątkę pielgrzymi z Częstochowy mogli zabrać ze sobą medaliony i medaliki. Na ich awersie z wizerunkiem Matki Boskiej Częstochowskiej znajdował się napis: „CZĘSTOCHOWA 22 MAJA 1910. N.M.P. CZĘSTOCHOWSKA KRÓLOWA POLSKA. KOR. ZA PONT. PIUSA X. ZA PRZEORSTWA O. REJMANA”. Natomiast na rewersie (z herbem bp. Zdzitowieckiego) był napis: „KORONACJI DOPEŁNIŁ KS. ZDZITOWIECKI BISKUP KUJAWSKO-KALISKI. W ASYST. BIS. CIEPLAKA, JACZEWSKIEGO, NOWOWIEJSKIEGO, RUSZKIEWICZA”.

Nową sukienkę natomiast do przyozdobienia Jezusa i Maryi, tzw. koralową, ofiarowały kobiety z Kielecczyzny – ze wsi Rembieszyce i Złotniki.

Po koronacji ikony zaniesiono Cudowny Obraz do kaplicy na stałe miejsce. Wówczas też zostały odprawione równocześnie cztery Msze św. dla pół miliona pielgrzymów zebranych z trzech zaborów: w Kaplicy Cudownego Obrazu Mszę św. odprawił bp Jaczewski, w bazylice – bp Nowowiejski, na Bramie Lubomirskich – bp Cieplak, na samym zaś Szczycie jasnogórskim – bp Zdzitowiecki.

W ten sposób biskup Jan Cieplak był oficjalnie wyróżniony pośród innych biskupów imperium rosyjskiego, biorąc udział w asyście biskupiej przy koronacji obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Urodził się on niedaleko Częstochowy – w Dąbrowie Górniczej, uczył się w seminarium duchownym w Kielcach, dlatego też miał częstą możliwość pielgrzymek do Matki Boskiej Częstochowskiej. Może też nie był to przypadek, że nową tzw. koralową sukienkę dla ikony ofiarowały kobiety z Kielecczyzny.

Biskup Cieplak po swojej nominacji na biskupa polecił zrobić dla siebie pieczęć z wizerunkiem Matki Bożej Częstochowskiej, zapewne też ta pieczęć odzwierciedla także jego herb biskupi, który póki co nie  jest znany. Zachowały się tez fotografie z uroczystości koronacji obrazu Matki Bożej Częstochowskiej na których możemy także zobaczyć świątobliwego biskupa.

Dla bp. Jana Cieplaka była to jednocześnie ostatnia wizyta w Polsce przed zawieruchą I wojny światowej i bolszewickiego przewrotu w Rosji. Wrócił do Polski dopiero po 14 latach (po więzieniach w Moskwie) w kwietniu 1924 roku.  Od razu też przybył pokłonić się do sanktuarium Częstochowskiej Madonny.

W latach 1924-1925 abp Jan Cieplak odbywał swoją podróż pasterską po Stanach Zjednoczonych odwiedzając polonijne parafie. Dlatego też nic dziwnego, że pamięć o Słudze Bożym w Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej w Doylestown w Pensylwani  trwa do dzisiaj. Postać wiernego sługi Maryi, jakim bez wątpienia był abp Jan Cieplak została upamiętniona na jednym z dwóch olbrzymich witraży w świątyni. 

Zapewne można by dowiedzieć się więcej o tej koronacji obrazu Matki Bożej Częstochowskiej i udziału w niej abp. Jana Cieplaka z następujących książek i artykułów : Kłopotowski I.: Koronacja na Jasnej Górze w 1910 r. Warszawa 1910; Kruszyński J.: Koronacja obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. „Ateneum Kapłańskie” 3: 1910 s. 348-357; Pielgrzymka berdyczowska do Częstochowy na uroczystości koronacyi obrazu 1910 r. W: Bączkowski D.: Historya pokarmelitańskiego klasztoru i kościoła Najśw. Maryi Panny w Berdyczowie. Warszawa 1918 s. 38-46; Szlagowski A. W.: Witaj Królowo! Kazanie wypowiedziane w kaplicy na Jasnej Górze podczas koronacji cudownego obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. 22 maja 1910 roku. Warszawa 1910; Bilczewski J.: U Ojca św. korony jasnogórskie. Lwów 1910.

Ks. Krzysztof Pożarski, Petersburg