PRZEWODNIK

ARCHIWUM  ROSYJSKIEJ AKADEMII NAUK FILIA W SANKT PETERSBURGU  (ARAN)

199034,  Sankt  Petersburg, Uniwiersitietskaja nab., 1.

Charakterystyka dokumentów:

749 zespołów arch., ponad 480 000 jed. arch.

10 048 egzemplarzy archiwalnych fotografii (XVII-XX)

         

Sankt Petersburskie Archiwum RAN jest głównym archiwum dokumentów dotyczących nauki rosyjskiej i jej międzynarodowych więzi. Znajdują się tutaj dokumenty centralnych instytucji naukowych oraz naukowo-informacyjnych i pomocniczych  od czasu powstania Akademii do momentu przeniesienia jej do Moskwy, a także instytucji AN  Rosji w Sankt Petersburgu i Leningradzkim Obwodzie oraz  podległych im instytucji znajdujących się poza wyżej wymienionym terytorium. W zbiorach  archiwum  zgromadzone są  bardzo bogate kolekcje dokumentów dotyczących  rosyjskiej nauki.

Międzynarodowa współpraca naukowa  Akademii Nauk przedstawiona jest w dokumentach zbioru Stowarzyszenia  Międzynarodowego Akademii.

W skład archiwum  weszły  także zbiory  personalne członków Akademii Nauk oraz innych wybitnych uczonych Rosji i innych krajów  z  XIX i XX w.

 

Dokumenty dotyczące historii Kościoła rzymskokatolickiego

 

SPUŚCIZNA ARCHIWALNA

 

1.Józef Siemaszko (1798-1868)

 Metropolita litewski i wileński, członek honorowy Akademii Nauk

Fond 29 (1833 - 1898  ) - 402 jed. arch.

 

Fond 29, opis 1, Prace naukowe oraz materiały  dotyczące działalności (1833-1861, 1883)

Rozporządzenia J. Siemaszki z lat 1833-1860,  egzemplarze następujących wydań drukowanych: “Notatki Józefa - metropolity litewskiego, wydane przez Akademię Nauk zgodnie z testamentem autora”  (Т.1-3);  “Słowa powitań wypowiedziane przez członka Synodu - jego ekscelencję Józefa, metropolitę litewskiego i wileńskiego, z okazji  wielkich uroczystości”.

 

Fond 29, opis 2, Dokumenty załączone  do pierwszej części  notatek J. Siemaszki (1808 -1827)

O opinii członków sądu duchownego powołanego przez imperatora nad arcybiskupem Krasowskim (opinia delegata biskupa łuckiego  Martusiewicza – Józefa Siemaszki i delegata wileńskiego sufragana Hołowni – Bazylego Markiewicza w sprawie tegoż arcybiskupa); o uchwale Kolegium Rzymskokatolickiego podjętej na zebraniu walnym obu departamentów, zapisanej przez asesora II Departamentu Józefa Siemaszkę w roku 1827 w sprawie przejścia na katolicyzm ponad 20 tys. unitów;  o  relacji złożonej w dniu 5 listopada 1827 r. przez asesora Kolegium Józefa Siemaszkę,  dotyczącej stanu Kościoła unickiego w Rosji oraz o środkach umożliwiających jego powrót  na łono Cerkwi prawosławnej.

 

Fond 29, opis 3, Dokumenty załączone do drugiej części notatek J. Siemaszki (1827-1841 )

O uchwale Rzymskokatolickiego Kolegium Duchownego podjętej w grudniu 1827 r. przez II Departament o kasacji zbędnych  klasztorów bazyliańskich i przekazaniu ich majątków na różne potrzeby Kościoła unickiego; o wydatkach niezbędnych do utworzenia dwóch nowych diecezji unickich; o nowym urządzeniu Kościoła grekounickiego; drukowany egzemplarz  dekretu  senackiego z dnia 8.05. 1828 roku o powołaniu Grekounickiego Kolegium Duchownego zgodnie z Dekretem  Najwyższym; o uchwale Kolegium  Grekounickiego  z dnia 31.10.1828  r. dotyczącej regulaminu wyboru członków Konsystorza unickiego; kopie uchwał Kolegium grekounickiego z dn. 28.08. i  z  dn. 7.11. 1828 r. wraz z projektem instrukcji dla prowincjałów klasztorów bazyliańskich oraz dokument o zezwoleniu na przejście na obrządek rzymski danym zakonnikom zakonu bazyliańskiego.

O dekrecie senackim z dn. 27.08.1828 r.  o pobieraniu dziesięciny na rzecz duchowieństwa grekokatolickiego;  o odrzuceniu roszczeń   skierowanych do rządu przez kurię Kościoła rzymskiego w sprawie nowych rozporządzeń dotyczących unitów; o tajemnicy spowiedzi w Kościele rzymskokatolickim; o dekrecie Kolegium Grekounickiego z dnia 9.07.1830 r. w sprawie występującego w klasztorach unickich obrządku wschodniego; o drukowanych listach metropolity Bułhaka oraz biskupa samogickiego Gedrojcia w sprawie polskiego buntu; o projekcie Dekretu Najwyższego dotyczącego podporządkowania Kolegium grekokatolickiego prawosławnemu Synodowi.

 O notatkach w sprawie  „roszczeń” papieskich dotyczących sytuacji Kościoła rzymskokatolickiego w Rosji; o projekcie statutu Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej w Wilnie oraz o uwagach dotyczących jej powołania; o piśmie  z dnia 4.12.1845 r. dotyczącym sprawy wyboru ławników do Kolegium Rzymskokatolickiego; o kasacji klasztorów rzymskokatolickich; o propozycjach dotyczących  konsystorza  litewskiego.

Zespół 29,  opis  4,  Dokumenty załączone do trzeciej części  “Notatek  J. Siemaszki (1837-1845)

O zakonnikach klasztoru bazyliańskiego św. Trójcy w Wilnie i o przekazaniu tego klasztoru biskupowi litewskiemu;   o piśmie w sprawie uciskania kapłanów unickich w Królestwie Polskim przez katolików obrządku rzymskiego i o oddaniu pod sąd księży rzymskokatolickich.

Fond  29, opis 5,  Dokumenty załączone do czwartej części “Notatek J.Siemaszki”(1844-1852)

O  spisach  przedstawicieli duchowieństwa prawosławnego, posiadających żony lub córki wyznające wiarę rzymskokatolicką i związane z nimi propozycje skierowane do konsystorza litewskiego; o adnotacjach kapłanów w sprawozdaniach klerykalnych o liczbie innowierców przyłączonych do cerkwi prawosławnej; o piśmie z dn. 21 marca 1845 r. skierowanym do konsystorza litewskiego, wyjaśniającym przyczyny zwlekania z rozpatrzeniem spraw dotyczących  parafian, o których toczy się spór;   kopia pisma z dn. 5 września 1846 r. skierowanego do prokuratora generalnego Synodu  w sprawie zmiany art. 74,   X t.  Kodeksu  mówiącego o młżeństwach mieszanych (prawosławno-katolickich); kopia pisma z dn. 18 lipca 1945 r. do tegoż prokuratora zawierająca oskarżenia generała żandarmerii Bugshewdenego kierowane pod adresem miejscowego duchowieństwa prawosławnego zezwalającego na “pozostawanie w obrządku łacińskim leonopolskich parafian prawosławnych”

O podaniu z dn. 11 marca 1847 r. do wileńskiego gubernatora wojskowego Mirkowicza zawierającym informacje o przeniesieniu przez sekretarza konsystorza rzymskokatolickiego Stefanowskiego  ciał swych dzieci z cmentarza ganuckiego, o katolikach zamieszkałych potajemnie w dworach szlacheckich, o przejściu niektórych parafian z prawosławia na katolicyzm; o podaniu do metropolity Dmochowskiego  z dn. 5 września 1849 r. mówiącym o niesłusznym oskarżeniu konsystorza litewskiego; kopia rozporządzenia z dn.  13 września 1850 r. dotyczącego zebrania informacji o dzieciach, które urodziły się z małżeństw mieszanych (prawosławno-katolickich), a ochrzczone są i wychowywane w wierze prawosławnej;

 

Fond  29, opis 6, Dokumenty załączone do piątej części “Notatek J. Siemaszki” (1829-1898)

Kopie raportów do Synodu w sprawie samowolnej budowy kaplic katolickich i kierowaniu księży do nowych miejcowości  i odnośnie chrzczenia dzieci podrzucanych Wileńskiemu Domowi Wychowawczemu “Dzieciątka Jezus” w obrządku rzymskokatolickim; o stopniach pokrewieństwa stanowiących przeszkodę w zawieraniu małżeństwa w Kościele katolickim i w Cerkwi prawosławnej; Materiały dotyczące konsystorza litewskiego; o piśmie z dn. 17 czerwca 1858 r. do generalnego prokuratora Synodu – hrabiego Tołstoja o przeciągnięciu na wiarę katolicką parafian cerkwi porozowskiej i z dn. 14 września 1858 r. - o powrocie 96 osób na łono cerkwi prawosławnej.

 O trudnościach napotykanych przy odbudowie kościoła w Buchowicach pow. kobryńskiego; o sprzecznej z prawem uchwale Wileńskiego Konsystorza Rzymskokatolickiego w sprawie doniesienia księdza ze Smorgonia na miejscowego kapłana prawosławnego; o sprzecznym z prawem dawaniu rad przez księdza Poca z Rudomińska parafianom zawierającym związek małżeński z osobą prawosławną; o uroczystym przeniesieniu relikwii św. Wiktora  przez duchowieństwo katolickie z Warszawy do Janowa.

 

2.Fiodor Adelung (1768-1843), historyk, członek honorowy AN

Fond 89 (1746-1843) – 179 jedn. arch.

 

F. 89, opis 1, Rękopisy dzieł F. Adelunga i innych autorów (1746-1843)

O wyciągach i wypisach I. Buhlego dotyczących  Kościoła katolickiego i wyznania protestanckiego w Rosji.

 

3.Mikołaj  Dubrowin (1837-1905), historyk, generał artylerii, akademik

Fond  100 ( XVII w.-1905 r.) – 619 jedn. arch.

F. 100,  opis 1  Prace naukowe, dokumenty biograficzne i dotyczące działalności, kolekcja dokumentów (XVIII w.- 1905 r.)

O kopiach materiałów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, wykonanych przez doktora prawa i filozofii P. Waradinowa (cz.2, ks. 2, 1825 r.);  o działalności Zarządu Głównego d/s Wyznań Obcych;  o najważniejszych wydarzeniach dotyczących historii Kościoła rzymskokatolickiego w Rosji:  o otrzymaniu bulli papieża Leona XII (z okazji jego intronizacji)  wyrażającej jego skrajny brak tolerancji w sprawach wiary; o otrzymaniu drugiej bulli, w której mowa jest o ogłoszeniu  roku 1825 jako świętego roku jubileuszowego, o metropolicie Siestrzencewiczu-Bohuszu, o dużym wpływie wywieranym przez duchowieństwo katolickie na wyższą warstwę społeczną tamtejszych czasów, o pobieraniu dziesięciny na rzecz Kościoła rzymskokatolickiego i duchowieństwa w nowo przyłączonych od Polski guberniach; o różnicy zdań między Zebraniem Walnym Senatu i  Departamentem Wyznań Obcych.

O korespondencji między kierownikiem naczelnym Zarządu Głównego d/s Wyznań Obcych, Ministerstwem Spraw Zagranicznych i Wydziałem Duchownym Wyznań Obcych d/s Prawnych (podatki); o stosunku Kościoła rzymskokatolickiego do innych wyznań; o nadaniu biskupowi łuckiemu tytułu biskupa pińskiego; o Dekretach Katarzyny II z dn. 12 lutego 1769 r. odnośnie zarządzania finansowego i reglamentu Kościoła rzymskokatolickiego w Sankt Petersburgu  i o ukaraniu duchowieństwa katolickiego i unickiego za nawracanie Rosjan wiary grekorosyjskiej na  ich (katolików i unitów) wiarę; o Dekrecie Katarzyny II z dn. 14 grudnia 1772 r. o podporządkowaniu Zarządowi Duchownemu  klasztorów i kościołów rzymskokatolickich całego Imperium Rosyjskiego, o powołaniu Konsystorza Rzymskokatolickiego w Rosji, o poleceniach dla gubernatora pskowskiego i  gubernatora mohylewskiego,  aby śledzili duchowieństwo katolickie i unickie, o bullach papieskich;

O liście Aleksandra I do metropolity kościołów rzymskokatolickich w Rosji Stanisława Siestrzeńcewicza-Bohusza, zawierającym słowa podziękowania za udostępnienie na własność domu w Sankt Petersburgu Petersburskiemu Gimnazjum Gubernialnemu (1819 r.); o zmianach organizacyjnych w rzymskokatolickim zarządzaniu duchownym; o nadanym II Departamentowi Kolegium Rzymskokatolickiego prawie wyboru kandydatów spośród  archimandrytów zakonu bazyliańskiego  i zatwierdzaniu ich z pozwolenia Władzy Najwyższej; o piśmie namiestnika Królestwa Polskiego  M. Gorczakowa  do dyrektora naczelnego Komisji d/s Duchownych i Oświaty Narodowej  A. Wielopolskiego zawierającym zakaz śpiewania hymnów rewolucyjnych w kościołach, o liście  arcybiskupa warszawskiego  A. Fiałkowskiego do A. Wielopolskiego  o swej odmowie w sprawie wystąpienia z apelem do księży i ludu o zaprzestanie rozruchów w kościele.

O wpływie polskiego duchowieństwa katolickiego na naród; o liście anonimowym w sprawie obrony praw duchowieństwa polskiego przez arcybiskupa warszawskiego S. Felińskiego; o listach ambasadora Katarzyny II- księcia N. Ropnina, pełnomocnika przy królu polskim – Stanisławie Auguście Poniatowskim; o prześladowaniach chłopów prawosławnych przez duchowieństwo polskie w latach 1767-1769;  o liście papieża Klemensa XIII do biskupów polskich przeciwko dysydentom; kopia Dekretu Katarzyny II z dn. 9 listopada 1772 r. o utworzeniu stanowiska biskupa katolickiego  w związku z przyłączeniem nowych prowincji  do Rosji;  o Dekrecie z dn. 21grudnia 1772 r. wydanym dla generał-majorów: Kachowskiego i Kreczetnikowa, w którym Katarzyna II wyraża swą wolę odnośnie kierowania kościołami katolickimi i grekounickimi; z materiałów sekretarza dworu  W. Płatonowa o arcybiskupie   S. Felińskim i sytuacji rewolucyjnej w Warszawie; o doniesieniu namiestnikowi Królestwa Polskiego  o poglądach arcybiskupa S. Felińskiego  na wydarzenia rewolucyjne w Polsce;  o piśmie od nieznanej osoby do arcybiskupa warszawskiego dotyczącym projektu odnowy kościołów w Warszawie.

O ogłoszeniach parafialnych wieszanych w kościołach Warszawy; o pieśniach i modlitwach Polaków; tekst kazania księdza Adama Prożmowskiego z powodu śmierci księcia Józefa Poniatowskiego; o raporcie litewsko-grodzieńskiego prokuratora generalnego  Gorenkowa do ministra sprawiedliwości  Łobanowa-Rostowskiego o pobiciu chłopów przez ks. Szymkiewicza -   kapłana kościoła opolskiego w pow. kobryńskim; o korespondencji polskiego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego  z hrabią M. Ogińskim o rozbiorze Polski, o stosunkach międzynarodowych i in.;  o zaleceniach danych przez generała-feldmarszałka P. Rumiancewa generał-porucznikowi G. Potiomkinowi  i generał-majorowi A. Suworowowi w sprawie stosunków polsko-rosyjskich, a także w sprawie zakonu jezuitów i in.; dekrety i reskrypty Katarzyny II o powołaniu zakonu jezuitów na Białorusi, o utrzymaniu szkół kościelnych, o zarządzaniu kościołami katolickimi w guberniach zachodnich. Dekrety i reskrypty Pawła I dotyczące projektu zarządzania Kościołem rzymskokatolickim w Rosji; wyciągi z dokumentów archiwalnych, mówiące o stosunku rosyjskiej Cerkwi prawosławnej do Kościoła unickiego i do Kościoła  rzymskokatolickiego;   notatki i korespondencja różnych osób z ministrem spraw wewnętrznych W. Koczubiejem o stosunku do Kościoła rzymskokatolickiego i unickiego; o zaostrzeniu cenzury w Księstwie Warszawskim, o Towarzystwie Biblijnym, o szkołach duchownych;  o doniesieniach dyrektora kancelarii Ministerstwa spraw Wewnętrznych W. Popowa  kuratorowi Petersburskiego Okręgu Szkolnego D. Runiczowi w sprawie działalności Towarzystwa Biblijnego;

O stosunku Aleksandra I do Kościoła rzymskokatolickiego; o projekcie (autor nieustalony) dotyczącym rozprzestrzenienia się katolicyzmu na terytoriach przyłączonych od Polski; korespondencja dostojników  carskich w sprawie przypadków okrutnego traktowania  chłopów przez księży katolickich; o roli duchowieństwa katolickiego  w powstaniu  listopadowym (1831 r.)

 

4.Iwan Palmow (1856-1920), historyk, slawista, akademik

Fond 105 (1861-1920) – 584 jedn. arch.

 

F. 105, opis 1, Rękopisy prac i materiały do nich (1816-1916)

O niektórych zaleceniach zawartych w rękopisie Sofijskim Sankt Petersburskiej Akademii Duchownej: o papieżu Klemensie.

 

5.Mikołaj Kapteriew (1847-1917)

historyk, profesor Moskiewskiej Akademii Duchownej, członek korespondent AN

Fond 124 (1889-1909) – 27 jedn. arch.

 

F. 124, opis 1, Rękopisy prac i materiałów do nich (1889-1909)

O pracy “Udział Dosyfeusza  w polemice z katolikami i protestantami” (kopie rękopisu, wypisy z innych prac)

 

6.Aleksiej  Szachmatow (1864-1920), filolog, lingwista, akademik

Fond  134 (1874-1920) – 2780 jedn. arch.

F. 134, opis 2, prace innych autorów (1881-1926)

O tezach rezolucji powziętej w wyniku dyskusji na temat referatu A. Braczaninowa na posiedzeniach  (sierpień - grudzień 1914 r.) poświęconych problematyce słowiańskiej: Rosja i Polska – o gwarancji  pełnego równouprawnienia  dla Polaków- katolików w granicach Rosji.

 

7.Włodzimierz  Bienieszewicz (1874-1943) historyk kultury bizantyńskiej, członek-korespondent AN ZSRR

Fond 192  (1832-1941) – 621 jedn. arch.

F. 192, opis 1,  Rękopisy prac W. Bienieszewicza  i innych autorów (1832-1937)

O  wykładach  W. Bienieszewicza  z prawa kanonicznego  Kościoła rzymskokatolickiego; o strukturze Kościoła rzymskokatolickiego; opinia o pracy księdza D. Stefanowicza  dotyczącej struktury Kościoła rzymskokatolickiego; rękopis  M. Gorczakowa “Prawo grecko-rzymskie”; o prawie kanonicznym i organizacji kościoła; o szczególnym stosunku do katolików w Rosji za czasów Piotra I, o nadaniu wolności wyznaniowej i o prawie wyboru wyznania zgodnie z Dekretem Piotra I z 1705 r.;  o stosunku Rosji do Kościoła rzymskokatolickiego pod koniec XVIII w.

 

 F. 192, opis 3, Materiały do prac naukowych dotyczących działalności w różnych instytucjach i organizacjach naukowych; materiały biograficzne, ilustracje i fotografie  (1772-1941)

 

Oryginał Manifestu carowej Wszechrosji  Anny Joannownej z dn. 2 marca 1735 r. dotyczący wolności wyznań religijnych w Rosji i o zakazie nawracania na swoją wiarę, adresowanym do przedstawicieli wyznań obcych (luteranom, katolikom i in.);  o wykazach diecezji XVIII-XX w.  z wyliczeniem osób i krótkimi  notatkami o treści historycznej; kopie listu Joanna II do papieża.

O zbiorze uchwał i dyrektyw rządowych, wydawanym za kadencji Senatu (12 grudnia 1904 r – 18 października  1913 r.): o umocnieniu podstaw tolerancji religijnej z dn. 17 kwietnia 1905 r., w tym w stosunku do przedstawicieli wyznań obcych – o zaprzestaniu prześladowania za przejście z prawosławia na inną wiarę, o zezwoleniu danym chrześcijanom różnych konfesji na chrzczenie przybranych dzieci według obrządków swojej wiary, o zezwoleniu osobom duchownym i świeckim  obcych wyznań chrześcijańskich na zakładanie bractw kościelnych, o przyjmowaniu nowicjuszy  do klasztorów rzymskokatolickich, o zawieszeniu  Dekretu  z dn. 17 stycznia dotyczącego nadania duchowieństwu rzymskokatolickiemu  prawa zajmowania stanowisk duchownych w diecezjach rzymskokatolickich,  jeśli pobierali naukę w miejscowych seminariach duchownych, ale nie zdali egzaminów końcowych .

O ponownym rozpatrzeniu przepisów prawnych  dotyczących budowy domów modlitewnych obcych wyznań chrześcijańskich;  o Dekrecie Mikołaja II z dn. 14 marca 1905 r. o zamianie ogłoszeń przedślubnych  w kościołach rzymskokatolickich (przy zawieraniu małżeństw protestantów z katolikami w kościołach protestanckich) na zaświadczenia policji  miejscowej;  o katechizacji w duchu  wiary rzymskokatolickiej w szkołach warszawskiego okręgu szkolnego; o przekształceniu szkoły pod wezwaniem św. Filipa  (przy kościele św. Ludwika w Moskwie) w  szkołę realną.

O Uchwale Rady Stanu  z dn. 16 czerwca 1905 r. w sprawie zatwierdzenia etatów konsystorza warszawskiego i chełmskiego; o Uchwale  Rady Stanu z dn. 26 grudnia  1905 r. o porządku wyznaczania, przenoszenia i zwalniania parafialnego duchowieństwa rzymskokatolickiego, rektorów, inspektorów,  i profesorów Imperatorskiej Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej  i  seminariów rzymskokatolickich, a także regensów i sekretarzy konsystorzy i  o zatwierdzeniu prawnym kar, którym podlegają osoby duchowne  wiary rzymskokatolickiej, o zmianie  istniejącego regulaminu  urlopowego dla osób duchownych wiary rzymskokatolickiej, o zawieszeniu uchwał odnośnie kasacji  i zamknięcia  klasztorów rzymskokatolickich  w guberniach Królestwa Polskiego (północno  - zachodnich i  południowo-zachodnich).

O rzymskokatolickich drogach krzyżowych i procesjach religijnych  w gub.: witebskiej, mohylewskiej, mińskiej, wileńskiej, grodzieńskiej, kowieńskiej, kijowskiej, wołyńskiej, podolskiej,  a także w gub. kurlandzkiej i w guberniach Królestwa Polskiego; o postawieniu krzyży rzymskokatolickich i figur świętych w guberniach Kraju Zachodniego i Królestwa Polskiego;  o Uchwale Rady Ministrów  z dn. 16 grudnia 1906 r. w sprawie używania dialektów miejscowych w prowadzeniu dokumentacji kościelnej w guberniach Królestwa Polskiego.

O umowie pomiędzy rządem carskim  i Stolicą Apostolską z dn. 9 lipca 1907 r. odnośnie nauczania jęz. rosyjskiego, historii i literatury rosyjskiej, a także egzaminów z tych przedmiotów  w seminariach katolickich  Królestwa Polskiego; o utworzeniu  w diecezji grodzieńskiej katedry biskupa-wikarego  z nadaniem mu  miana  białostockiego; o zmianie w dniu 18 lutego 1908 r. instrukcji  odnośnie remontu i budowy  kościołów i innych budynków parafialnych  w parafiach rzymskokatolickich i grekounickich; Ustawa z dn. 4 lutego 1910 r.  dotycząca porządku kierowania rzymskokatolickich osób duchownych na stanowiska; Ustawa z dn. 12 lipca 1913 r. dotycząca wydania ze skarbu państwowego środków na podwyższenie wypłat nauczycielom  szkół parafialnych w diecezjach: warszawskiej, grodzieńskiej, litewskiej i chełmskiej. 

 

8.Izmaił  Sreźniewski  (1812-1880), filolog, slawista, akademik

F. 216 (1838-1880) – 4372 jedn. arch.

 

f. 216, opis 1, Rękopisy prac i materiały do nich (1840-1879)

O uwagach, adnotacjach, notatkach dotyczących mało znanych i nieznanych zabytków Kościoła rzymskokatolickiego: „Mszał rzymskokatolicki w starej kopii głagolickiej” (anons o mszale rzymskokatolickim na Kijowskim Zjeździe Archeologicznym  i materiały do artykułu: z niepełnego oryginału pracy „Zabytki głagolickie w porównaniu z zabytkami cyrylicy” 1866); o wyciągu z listu paapieża Innocentego III; „Gramota” księcia Twerskiego  Borysa  Aleksandrowicza  do litewskiego księcia Witolda  - „kriestocełowalnia” (1427 r.)

 

F. 216, opis 3, Zbiór autografów różnych osób (XIX w.) Helazjusz, archimandryta.

List do protojereja,  akademika  Johana  Koczetowa  z załączoną kopią dekretu  króla polskiego w sprawie skargi na biskupa unickiego – Gadebskiego.

 

9.Mikołaj Czajew (1897-1942)

historyk-archiwista, pracownik Instytutu Historii Akademii Nauk ZSRR

Fond 741 (1847-1941) – 144 jedn. arch.

 

F. 741, opis 1, Prace naukowe i materiały do nich,  recenzje prac innych autorów , materiały biograficzne i dotyczące działalności, rękopisy innych autorów (1847,1849, 1850, 1915, -1941)

         O referacie M. Czajewa “Losy teorii  Moskwa Trzeci Rzym w praktyce politycznej rządu moskiewskiego  XVI-XVII w.” (w załączeniu – brudnopis referatu z adnotacjami; o powiązaniu reform Nikona z katolicyzmem;  o polityce cerkiewnej rządu moskiewskiego w XVII w. i o schizmie (starowierów); o  obcych wpływach religijnych w XVI-XVII w.;  o walce  z katolickimi i protestanckimi ideami i  teoriami (tzw. “łaciństwo” i “luterstwo”) wszczętej przez patiarchę Filareta, który stanął na czele państwa w 1619 r.

O zbliżeniu się rządu moskiewskiego  z Grekami  w celu walki z “łaciństwem” i “luterstwem” ;  o zbliżeniu się i współpracy  w tym samym celu (od połowy lat 30-tych XVII w.) z przedstawicielami  południoworuskiego, ukraińskiego duchowieństwa; o “Księdze Cyryla” (1644) i o “Księdze o wierze” (1648), poświęconych walce  z “łaciństwem” i  unictwem;  o zwiększeniu napływu duchowieństwa katolickiego i unitów  do państwa moskiewskiego pod wpływem prześladowań ze strony Polaków.

10.Kancelaria Konferencji Akademii Nauk (1804-1943)

Fond 2 (1804-1943) – 4129 jedn. arch.

F. 2, opis 1, t. 1, Materiały biurowe Kancelarii Konferencji i Sekretariatu Akademii Nauk (1805-1916)

            O nadejściu notatek Józefa, metropolity litewskiego do AN, o ich wydaniu i rozpowszechnieniu (1865 r.)

 

11.Imperatorska Akademia Rosyjska (1783-18419

 Fond 8 (1783-1839) – 1413 jedn. arch.

 

F. 8, opis 1, Relacje z posiedzeń Akademii (1783-1841)

O liście grekounickiego biskupa połockiego Jakuba Martusewicza  do A. Szyszkowa,  zawierającym wyrazy wdzięczności za ofiarowanie Białoruskiemu Seminarium Unickiemu  wydania  Akademii.

 

F. 8, opis 3, t. 2, t. 3, Dokumenty i akta (1822-1841)

O przysłaniu do Akademii w latach 1835-1837 różnego rodzaju książek od rektora Wileńskiej Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej  Alojzego Osińskiego; o wydaniu przechowywanych w księgarni akademickiej egzemplarzy dzieł metropolity Siestrzencewicza, który zapisał ich w testamencie na rzecz szkoły dla ubogich chłopców przy kościele św. Stanisława  w Kołomnie; o liście kapłana kościoła św. Stanisława  w Kołomnie  ks. Aleksandra Jordana  do D. Jazykowa w sprawie dzieł drukowanych metropolity Siestrzencewicza; o przysłaniu książek z Wileńskiego Rzymskokatolickiego Seminarium Duchownego do biblioteki akademickiej w latach 1839-1840.

 

11.Rękopisy dzieł i poszczególne dokumenty przekazane  z Wydziału Rękopisów BAN

Kategoria 2 (1723-1899) – 370 jedn. arch.

K. 2, opis 1 (1834-1869) Joann Grigorowicz, protoprezbiter.

„Korespondencja papieży z władcami Rosji w XVII w., odnaleziona wśród rękopisów Rzymskiej Biblioteki Barberiniego”; adnotacje  protoprezbitera;

O dokumentach  dotyczących kraju  zachodniorosyjskiego i działalności metropolity litewskiego – Józefa Siemaszki.

12.Rękopisy prac i poszczególne dokumenty, które napłynęły od różnych osób i instytucji w XIX i XX w.

Kategoria 4 (1580, 1735-1982) – 837 jedn. arch.

K. 4, opis 1 (XVIII-XX w.)

O opisach kościołów i parafii różnych diecezji pod koniec XIX w. w imperium rosyjskim; o dekrecie Piotra I “Regulamin o klasztorach” (1724); o wyciągach ze sprawy synodalnej 1746 r. według Dekretu Imiennego “O rozeznaniu w sprawie odstępstwa żony księcia Siergiusza Dołgorukowa – księżnej Ireny  od prawosławnej Cerkwi Wschodniej i wstąpieniu do Kościoła rzymskiego”; o rękopisie T. Jungbluta (1855) “O utworzeniu Kościoła ewangelickiego w Rosji, o połączeniu Kościoła rzymskokatolickiego z Cerkwią prawosławną”.

13.Zbiór portretów członków Akademii Nauk i innych osób – “Portretoteka”

Kategoria  10

K. 10, opis 1,  Portrety indywidualne (XVIII-XX w.)

Litografia portretu Stanisława Siestrzencewicza – Bohusza; fototypia portretu Józefa Siemaszki.

 

14.Muzeum Historii Religii AN ZSSR (1932-1954)

Od 1954 r. -  Muzeum Historii Religii i Ateizmu AN

Fond 221 (1931-1961) -  621 jed. arch.

F. 221, opis 2, Materiały kancelarii i księgowości (1931-1961)

O przewodniku systematycznym  i wykazach religii (grup religijnych), oraz o korespondencji z Zarządem Centralnym  Ewidencji Gospodarki Narodowej  - CUNChU i z W. Boncz-Brujewiczem  w sprawie sporządzenia wykazu religii w celu dokonania spisu ludności;  o korespondencji W. Boncz-Brujewicza  z ambasadą PRL, redakcjami gazet i czasopism i in.  w sprawie nabycia kolekcji i archiwów  prywatnych, eksponatów i książek dotyczących historii religii; o korespondencji z Akademią Nauk  USRR; Lwowskim Komitetem Obwodowym  PKB(U) i muzeum naukowo –przyrodoznawczym   w sprawie zorganizowania wystawy objazdowej, skierowanej przeciwko katolicyzmowi.